«جنگجوی صحرا»؛ روایتِ سینمایِ عربستان برای تکرار نبرد تاریخی «ذوقار» در «جنگ

⚡️«جنگجوی صحرا»؛ روایتِ سینمایِ عربستان برای تکرار نبرد تاریخی «ذوقار» در «جنگ رمضان»

✍️ به قلم: سید علی بطحائی

در اواسط جنگ رمضان و هنگامی که تنش‌های نظامی میان آمریکا و اسرائیل علیه ایران اسلامی به اوج خود رسیده بود، ناگهان فیلمی در سینماها و شبکه‌های رسانه‌ای جهان عرب رونمایی می‌شود: «جنگجوی صحرا؛ Desert Warrior (2026)» محصول مشترک عربستان و آمریکا. زمان اکران این فیلم که در دل خود داستان «پیروزی اعراب بر ایرانیان» را روایت می‌کند، چنان با تحولات ژئوپلیتیکی کنونی هم‌سو است که نمی‌توان آن را تصادفی دانست. ضرورت تحلیل این فیلم در شرایط فعلی از آن روست که پیام‌های نانوشته آن می‌تواند مستقیماً بر ذائقه عمومی و مواضع سیاسی مردم مسلمان منطقه تأثیر بگذارد. عدم توجه به این لایه‌های پنهان، به منزله غفلت از یک عملیات روانی قدرتمند سینمایی است که در اوج یک جنگ سخت، روایت تاریخی را علیه ایران اسلامی به کار گرفته است.

1️⃣ یکم: فیلم «جنگجوی صحرا» با بودجه ۱۵۰ میلیون دلاری و بازی آنتونی مکی و بن کینگزلی، روایتگر داستان «هند» دختر پادشاه لخمی «نعمان سوم» است که از «پادشاه ایران» (خسرو پرویز) برای تبدیل شدن به کنیز فرار می‌کند و در نهایت قبایل پراکنده عرب را علیه ارتش ساسانی متحد می‌سازد. این فیلم مستقیماً به «جنگ ذو قار» اشاره دارد؛ نبردی که در آن قبیله «بنی‌شیبان لخمی» با حمایت قبایل دیگر، سپاه اعزامی خسروپرویز را درهم می‌کوبد. دو شباهت شرایط در روز جاری با آن روزگار شگفت‌انگیز است. یکی: ایران ساسانی در آستانه فروپاشی و درگیر جنگ فرسایشی با روم بود. دوم: اعراب در آن زمان در جستجوی لحظه‌ای برای طرد سلطه خارجی و اثبات «قدرت متحد عربی» بودند. در روز جاری نیز ایران درگیر تقابل با اسرائیل و فشار حداکثری آمریکا است و برخی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، موقعیت خود را برای بازتعریف موازنه قدرت و نمایش استقلال هویتی در قالب ائتلاف‌های نوین یافته‌اند.

2️⃣دوم: «جنگجوی صحرا» سه پیام مهم را به مخاطب عرب در روز جاری القا می‌کند: ایرانیان تهدیدکننده ناموس اعراب هستند (خسروپرویز دستور می‌دهد دختران قبایل را به عنوان کنیز به دربار بفرستند). اتحاد قبایل عرب (و لو مسیحی و مشرک) در مقابل عجم: فیلم مشخص می‌کند که قبایل متفرق با رهبری یک زن متحد می‌شوند تا دشمن مشترک را نابود کنند. فلسطینی‌ها حذف و جای خود را به «تهدید ایرانی» می‌دهند: این فیلم در بحبوحه جنگ اکتبر و رمضان اکران می‌شود اما کوچکترین اشاره‌ای به اسرائیل ندارد و تمام بار منفی جهان عرب از «تل آوویو» برداشته و به «تهران» منتقل می شود.

3️⃣ تحلیل «جنگ ذی‌قار» در حافظه جمعی اعراب حاکی از آن است که این واقعه هر بار در برهه‌های تنش ایران و اعراب بازتولید می‌شود. اما فاجعه بزرگ آن است که اذهان غافل از تکرار همان الگوی شکست ساسانیان هستند. ساسانیان با تحقیر اعراب و نادیده گرفتن عزت قبیله‌ای آنان، سرآغاز فروپاشی خود را رقم زدند. سناریوی فیلم به اعراب امروز می‌گوید: شما ذی‌قار را بردید، می‌توانید باز هم ببرید. اما نباید از این نکته که سبب ساخت چنین فیلم هابی شده نیز غفلت کرد که قدرت نظامی، بدون دیپلماسی محترمانه منطقه‌ای، دستمایه ساخت چنین فیلم‌هایی می‌شود. درس دیگر آنکه اگر دانشگاه های تاریخ و مراکز فرهنگی روایتگر پیوندهای تاریخی ایران و اعراب نباشیم، دیگری آن را به جنگ ناسیونالیستی ابدی تبدیل خواهد کرد.

النهایه: «جنگجوی صحرا» یک فیلم ساده نیست؛ یک عملیات ترکیبی در قالب سینماست که می‌کوشد قاعده بازی تاریخ را برای نسل تازه عرب بازنویسی کند: عجم دشمن ازلی ماست. غفلت از این عرصه می‌تواند دستاوردهای دیپلماتیک سال‌های اخیر را خنثی کند. کجا هستند سریال‌هایی چون «سلمان فارسی» که تداوم نقش ایرانی-اسلامی در پیوند با جهان عرب را نشان دهد؟ ملتی که روایتگر تاریخ خود نباشد، محکوم است دیگران برایش تاریخ بسازند. عربستان با ۱۵۰ میلیون دلار «جنگ ذی‌قار» را ساخت؛ ما باید نشان دهیم که «صلح حدیبیه» و «فتح مکه» بدون تدبیر ایرانی‌الاصل‌هایی چون سلمان و حذیفه ممکن نبود. این نه یک توصیه، که یک الزام راهبردی در جنگ روایت‌های در زمان حاضر است.

☫ بیستم و دوم خرداد ماه ۱۴۰۵ ☫

مسْلِمْنا (کانال علمی‌تخصصی مسائل جهان اسلام) در ایتا، بله، روبیکا، تلگرام و واتس اپ:
ʲᵒᶦⁿ↷
➣ https://eitaa.com/muslimnair
➣https://ble.ir/muslimnair
➣https://rubika.ir/Muslimnair
➣ https://t.me/Muslimair1
➣https://chat.whatsapp.com/FLlDC5HucS4IxWzZVaVe2o